چشمدرد وضعیتی است که میتواند از خستگی و خشکی ساده چشم تا مشکلات جدی مانند التهاب یا افزایش فشار چشم ناشی شود. شناخت علل و علائم هشداردهنده آن به شما کمک میکند...
آنچه در این مقاله خواهید خواند:چرا چشمدرد مهمتر از چیزی است که فکر میکنیم؟علل شایع و مهم چشمدردعلائم چشمدرد که نباید نادیده گرفته شوندچگونه از چشمدردهای خطرناک جلوگیری کنیم؟راههای درمان چشم دردمواردی که نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارند
چرا چشمدرد مهمتر از چیزی است که فکر میکنیم؟چشم، یکی از پیچیدهترین اندامهای بدن، در عین ظرافت نقش مهمی در کیفیت زندگی ما دارد. بسیاری از بیماریهای چشمی در مراحل ابتدایی علائم واضحی ندارند و ممکن است تنها هشدار آنها یک درد ساده باشد. تفاوت مهم اینجاست که برخی چشمدردها بیخطر هستند و اغلب به دلیل خشکی، خستگی یا فشار زیاد به چشم ایجاد میشوند؛ اما بعضی دیگر میتوانند نشانهای از بیماریهای جدی و خطرناک باشند که نادیده گرفتن آنها ممکن است به کاهش بینایی یا حتی نابینایی دائمی منجر شود. برای آگاهی بیشتر با این مقاله از درمانگاه شبانه روزی سلیم همراه باشید.
علل شایع و مهم چشمدرد1. خشکی چشمخشکی چشم یکی از شایعترین دلایل درد، سوزش و خارش است و زمانی رخ میدهد که سطح چشم رطوبت کافی نداشته باشد. عوامل شایعی مثل کار طولانیمدت با موبایل و کامپیوتر، محیط خشک، استفاده از کولر و مصرف برخی داروها این مشکل را تشدید میکنند. اگر درمان نشود ممکن است باعث التهاب و تاری دید شود.2. التهابها (یووئیت، کراتیت، ملتحمه)التهابهای چشمی از مهمترین علل درد هستند و بسته به محل درگیری علائم متفاوت دارند. یووئیت معمولاً با درد عمیق و حساسیت به نور همراه است. کراتیت از دردناکترین التهابهاست و اغلب بهدلیل عفونت یا استفاده ناصحیح از لنز ایجاد میشود. ملتحمه عفونی نیز با قرمزی و سوزش همراه است و معمولاً درد کمتری دارد، اما اگر شدید باشد نیاز به بررسی دارد.3. گلوکوم (آبسیاه)، بهویژه نوع حادگلوکوم حاد با افزایش ناگهانی فشار داخل چشم همراه است و درد شدید، تاری دید، حالت تهوع و دیدن هاله دور چراغها ایجاد میکند. این وضعیت اورژانسی است و در صورت تأخیر میتواند به آسیب دائمی عصب بینایی منجر شود.
شما عزیزان میتوانید جهت دریافت نوبت از متخصصان درمانگاه شبانه روزی سلیم کلیک کنید
4. چشمدردهای عصبی و میگرنیگاهی درد چشم منشأ چشمی ندارد و از میگرن یا اعصاب اطراف چشم ایجاد میشود. درد معمولاً ضرباندار است و با حساسیت به نور یا لکههای بصری همراه میشود. این نوع درد اغلب با استراحت و کاهش نور محیط بهتر میشود، اما اگر با کاهش دید همراه باشد باید بررسی شود.5. آسیبها، ضربهها و ورود جسم خارجیذرات کوچکی مثل گردوغبار یا براده فلز میتوانند خراشهای سطحی دردناک ایجاد کنند. ضربههای شدیدتر ممکن است باعث خونریزی داخلی یا آسیب شبکیه شوند. درد بعد از ضربه همیشه باید جدی گرفته شود، زیرا برخی آسیبها با تأخیر بروز میکنند.6. درد ناشی از استفاده طولانی از موبایل، لپتاپ و مطالعهخیره شدن به صفحهنمایش باعث کاهش پلکزدن و خشکی چشم میشود و در نهایت درد، سنگینی و تاری دورهای ایجاد میکند. مطالعه در نور نامناسب یا نزدیک نگهداشتن کتاب نیز فشار عضلات چشم را افزایش میدهد. این درد معمولاً خطرناک نیست اما در صورت تداوم مشکلساز میشود.۷. درد ناشی از لنز تماسیاستفاده غیربهداشتی از لنز تماسی میتواند باعث عفونتهای خطرناک و زخم قرنیه شود. خوابیدن با لنز، شستوشوی نادرست و نگهداری غیراستاندارد از دلایل اصلی این آسیبهاست. در صورت درد یا قرمزی هنگام استفاده از لنز باید فوراً لنز خارج شود و چشم بررسی شود.
علائم چشمدرد که نباید نادیده گرفته شوندپس از بررسی علتها، مهمترین بخش تشخیص این است که بدانیم چه علائمی در کنار چشمدرد میتوانند نشاندهنده یک مشکل جدی باشند. بسیاری از این علائم هشداردهندهاند و نیاز به مراجعه سریع به چشمپزشک دارند.1. درد شدید و ناگهانیوقتی درد چشم ناگهان و بدون مقدمه شروع میشود و شدت آن بهحدی است که فرد نمیتواند چشمش را باز نگه دارد، معمولاً یک وضعیت اورژانسی در جریان است. چنین دردی میتواند نشانه گلوکوم حاد، التهابهای عمیق چشمی یا آسیب جدی به قرنیه باشد. این نوع درد هیچوقت نباید بیتوجهی شود زیرا تأخیر در درمان میتواند به افت دائمی بینایی منجر شود.2. کاهش دید یا تاری ناگهانی همراه با دردهر زمان که درد چشم با اختلال دید همراه شود، احتمال یک مشکل مهم افزایش مییابد. تاری یا کاهش دید ممکن است بهدلیل التهاب داخل چشمی، التهاب عصب بینایی، خراش یا زخم قرنیه و حتی شروع پارگی شبکیه باشد. دید طبیعی باید پایدار باشد؛ هر تغییری همراه با درد، علامت هشدار است و باید سریع بررسی شود.3. حساسیت غیرعادی به نور (فوتوفوبیا)وقتی نور معمولی برای چشم غیرقابل تحمل میشود، احتمال وجود التهاب در بخشهای حساس چشم مانند قرنیه یا عنبیه بسیار زیاد است. این حالت بیشتر در کراتیت، یووئیت و برخی عفونتهای ویروسی دیده میشود. فوتوفوبیا یکی از نشانههای مهم اختلالات جدی چشمی است و نیاز به معاینه فوری دارد.4. قرمزی شدید چشم همراه با درداگر قرمزی چشم همراه با درد باشد، معمولاً یک مشکل سطحی ساده نیست. این حالت میتواند نشانه کراتیت، التهابهای داخل چشمی یا افزایش فشار داخل چشم باشد. هرچه قرمزی چشم بیشتر و درد شدیدتر باشد، خطر بیشتر است و باید سریع بررسی شود.5. ترشح چرکی همراه با دردترشح چرکی تقریباً همیشه نشاندهنده عفونت باکتریایی است. وقتی این عفونت با درد همراه شود، احتمال درگیری قرنیه یا ملتحمه چرکی وجود دارد. این وضعیت معمولاً بدون داروهای آنتیبیوتیک بهبود پیدا نمیکند و اگر درمان بهموقع انجام نشود، ممکن است به زخم قرنیه یا کاهش دید منجر شود.
6. درد چشم پس از ضربهحتی یک ضربه ظاهراً خفیف میتواند باعث آسیبهایی شود که با چشم غیرمسلح قابل مشاهده نیستند. درد بعد از ضربه میتواند نشانه خونریزی داخلی، آسیب قرنیه، افزایش فشار چشم یا آسیبهای شبکهای باشد. چون برخی مشکلات پس از چند ساعت بروز میکنند، هرگونه درد بعد از ضربه نیازمند ارزیابی تخصصی است.7. دوبینی یا دیدن هالهها همراه با درددیدن دو تصویر از یک شیء یا مشاهده هالههای نورانی دور چراغها وقتی با درد همراه باشد، میتواند نشانه افزایش فشار داخل چشم، التهابهای عمیق یا مشکلات عصبی باشد. این وضعیت یکی از علائم مهم گلوکوم حاد نیز هست. دوبینیِ همراه با درد هیچگاه طبیعی نیست و باید بررسی شود.8. درد هنگام حرکت دادن چشموقتی فرد فقط هنگام حرکت دادن چشم احساس درد میکند، معمولاً عصب بینایی یا عضلات اطراف چشم درگیر هستند. این علامت در التهاب عصب بینایی، عفونتهای بافت اطراف چشم و برخی بیماریهای عصبی دیده میشود و نیاز به ارزیابی فوری دارد، زیرا ممکن است نشانه اختلالات جدیتری در سیستم عصبی باشد.9. درد پشت چشم همراه با سردرد شدیداین نوع درد میتواند از میگرن، سینوزیت، التهاب عصب بینایی یا مشکلات فشار داخل جمجمه ناشی شود. اگر درد پشت چشم با تاری دید، کاهش دید یا حساسیت به نور همراه باشد، احتمال مشکل چشمی یا عصبی بیشتر میشود. در چنین شرایطی نباید منتظر خودبهخود بهتر شدن علائم بود.
چگونه از چشمدردهای خطرناک جلوگیری کنیم؟برای پیشگیری از درد چشم و مشکلات جدی، رعایت چند نکته ساده کافی است:1. قانون ۲۰–۲۰–۲۰: هر ۲۰ دقیقه، به نقطهای در فاصله ۶ متری نگاه کنید و ۲۰ ثانیه استراحت دهید تا عضلات چشم آرام شوند.2. پلکزدن و اشک مصنوعی: هنگام کار با صفحهنمایش پلک بزنید و در صورت خشکی چشم از قطره اشک استفاده کنید.3. بهداشت لنز تماسی: دستها را بشویید، لنزها را بیش از زمان توصیهشده استفاده نکنید و هرگز با لنز نخوابید.4. عینک مناسب: استفاده از عینک با نمره صحیح از فشار و خستگی چشم جلوگیری میکند.5. مالیدن چشمها ممنوع: به جای مالیدن از قطره اشک یا کمپرس سرد استفاده کنید.6. عینک آفتابی با محافظ UV: برای محافظت از قرنیه و شبکیه از عینک UV واقعی استفاده کنید.7. تغذیه و آب کافی: مصرف مواد مغذی مثل ویتامین A، C، E و امگا۳ و نوشیدن آب کافی به سلامت چشم کمک میکند.8. استراحت و خواب کافی: خواب مناسب، خستگی و التهاب چشم را کاهش میدهد.راههای درمان چشم درد• قطرهها و داروها: اشک مصنوعی، قطره آنتیبیوتیک یا ضد التهاب.• داروهای خوراکی: مسکن یا داروهای کاهش فشار چشم.• اصلاح یا توقف استفاده از لنز: در صورت درد یا التهاب.• در موارد شدید: جراحی یا لیزر برای گلوکوم یا آسیب قرنیه و شبکیه.• مراقبت خانگی: کمپرس سرد یا گرم، استراحت، رعایت بهداشت و اجتناب از مالش چشم.
مواردی که نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارند1. درد شدید و ناگهانی اگر ناگهان چشمتان خیلی درد گرفت و شدت درد زیاد بود، ممکن است مشکل مهمی مثل افزایش شدید فشار چشم یا التهاب داخلی وجود داشته باشد. این درد را اصلاً نباید بیتوجه رد کنید.2. تاری دید یا کم شدن ناگهانی بیناییاگر ناگهان دیدتان تار شد یا بخشی از آن را از دست دادید، حتی بدون درد، فوراً به چشمپزشک مراجعه کنید.3. قرمزی شدید همراه دردقرمزی معمولی چشم خطرناک نیست، اما اگر چشم هم قرمز باشد و هم درد داشته باشد، نشان میدهد التهاب عمیقی ایجاد شده و باید سریع بررسی شود.
4. درد همراه با تهوع، استفراغ یا سردرد شدیداگر همزمان با درد چشم حالت تهوع، استفراغ یا سردرد شدید دارید، احتمال زیاد فشار چشم خیلی بالا رفته است. این وضعیت اورژانسی است.5. دیدن هاله دور چراغهااگر دور چراغها دایرههای رنگی یا نورانی میبینید، ممکن است فشار چشم بالا باشد یا قرنیه مشکل پیدا کرده باشد. این علامت مهمی است و باید جدی گرفته شود.6. حساسیت شدید به نوروقتی حتی نور عادی هم برای چشمتان آزاردهنده میشود، معمولاً نشانه این است که عنبیه یا قرنیه ملتهب شده. این حالت معمولاً بدون درمان بدتر میشود.7. ترشح چرکی زیاد از چشمترشح چرکی یعنی احتمال عفونت وجود دارد، اما اگر همراه درد یا تاری دید باشد، ممکن است عفونت به قرنیه رسیده باشد که خیلی جدی است و باید سریع درمان شود.8. درد بعد از ضربه یا ورود جسم خارجی به چشمحتی یک ضربه کوچک یا ورود یک ذره ریز به چشم میتواند به قرنیه، داخل چشم یا حتی شبکیه آسیب جدی و خطرناک بزند. هر دردی بعد از ضربه باید فوراً بررسی شود.9. درد و قرمزی هنگام استفاده از لنز تماسیاگر هنگام استفاده از لنز چشمتان درد گرفت یا قرمز شد، ممکن است زخم یا عفونت قرنیه ایجاد شده باشد. فوراً لنز را بردارید و چشم باید توسط پزشک چک شود.10. درد هنگام حرکت دادن چشماگر وقتی چشمتان را حرکت میدهید درد میگیرد، ممکن است عصب بینایی یا بافتهای اطراف چشم دچار التهاب یا عفونت شده باشند. این علامت مهم است و نیاز به معاینه فوری دارد.چشمدرد میتواند نشانهای از مشکلات ساده تا بیماریهای جدی و خطرناک چشمی باشد و در برخی موارد با درد، سوزش، تاری دید یا حساسیت به نور زندگی روزمره افراد را تحت تأثیر قرار دهد. خوشبختانه با تشخیص بهموقع و بررسی علائم هشداردهنده، میتوان از پیشرفت بسیاری از بیماریهای چشمی و آسیبهای دائمی به بینایی جلوگیری کرد. در درمانگاه شبانهروزی سلیم، ارزیابی و رسیدگی به چشمدرد بر اساس شرایط هر فرد و تحت نظر پزشکان مجرب انجام میشود تا علاوه بر کنترل درد، سلامت و کیفیت بینایی بیماران حفظ شود.